حجت‌الاسلام والمسلمین سید محسن حسینی، مشاور فرهنگی رئیس کمیته ملی المپیک در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، در ادامه تشریح سابقه و روند شکل‌گیری «مربیان فرهنگی» در ورزش، اظهار داشت: برای شناخت جایگاه مربیان فرهنگی در ورزش باید به سال‌های قبل بازگشت؛ زمانی که این موضوع ابتدا در قالب «تربیت مبلغ ورزشی» در مجموعه‌های حوزوی مطرح و به تدریج مسیر آن به سمت حضور سازمان‌یافته در ورزش قهرمانی و تیم‌های ملی طی شد.
وی افزود: ایده اصلی از اینجا شکل گرفت که ورزشکاران، به‌ویژه ورزشکاران حرفه‌ای و اعضای تیم‌های ملی، علاوه بر نیازهای فنی و جسمانی، نیازهای فرهنگی و تربیتی نیز دارند و برای پاسخگویی به این نیاز نمی‌توان صرفاً به آموزش‌های عمومی یا حضور مقطعی افراد فرهنگی اکتفا کرد.
آغاز مسیر با تربیت مبلغ ورزشی
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی ادامه داد: در سال ۱۳۸۷ و با تشکیل کارگروه‌های تخصصی در دفتر تبلیغات اسلامی، موضوع تربیت مبلغ تخصصی در حوزه‌های مختلف مورد توجه قرار گرفت و یکی از این کارگروه‌ها به موضوع ورزش اختصاص یافت.
وی گفت: کارگروه ورزش با حضور تعدادی از فعالان حوزه تبلیغ و ورزش تشکیل شد و حدود سه سال جلسات آن ادامه داشت. در این مدت، درباره ویژگی‌های مبلغ ورزشی، محتوای آموزشی، عناوین دروس و نحوه تربیت نیروهای متخصص بحث و بررسی صورت گرفت و در نهایت کار به مرحله تدوین سند تربیت مبلغ ورزشی رسید.
مشاور فرهنگی رئیس کمیته ملی المپیک تصریح کرد: در ابتدا نگاه این بود که مبلغان ورزشی بتوانند در سطح گسترده‌ای در میان ورزشکاران و مراکز ورزشی حضور پیدا کنند، اما با تغییر رویکرد در دفتر تبلیغات اسلامی، ایده «تبلیغ نخبگانی» مطرح شد؛ یعنی به جای پوشش همه ورزشکاران، تمرکز بر افراد اثرگذار در جامعه ورزشی مانند قهرمانان، مربیان، داوران و مدیران قرار گرفت.
تدوین دوره‌های تخصصی در جامعه‌المصطفی
وی افزود: با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از کار انجام شده بود، تلاش کردیم این مسیر متوقف نشود و با جامعه‌المصطفی تعامل کردیم. در مرکز آموزش‌های کاربردی جامعه‌المصطفی، محتوای مربوط به تربیت مبلغ ورزشی مجدداً بررسی و تکمیل شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی ادامه داد: پس از حدود دو سال کار مشترک، دوره‌های تربیت مبلغ عمومی و تخصصی ورزشی با استانداردهای آموزشی تدوین شد و در قالب اسناد رسمی جامعه‌المصطفی قرار گرفت.
وی اظهار داشت: در این مرحله، برای تربیت نیروهایی تلاش می‌شد که هم با فضای ورزش آشنا باشند و هم توانایی فعالیت تبلیغی و فرهنگی در این محیط را داشته باشند؛ یعنی هدف، تربیت یک نیروی صرفاً نظری نبود، بلکه فرد باید بتواند در محیط واقعی ورزش با ورزشکار ارتباط برقرار کند.
ورود طرح به فدراسیون تکواندو
مشاور فرهنگی رئیس کمیته ملی المپیک با اشاره به نخستین تجربه اجرای اختصاصی این دوره برای یک فدراسیون ورزشی، گفت: در ادامه، فدراسیون تکواندو به ریاست استاد پولادگر درخواست کرد دوره تربیت مبلغ ورزشی به صورت اختصاصی برای این فدراسیون برگزار شود.
وی افزود: مسئولان فدراسیون به این نتیجه رسیده بودند که برای فعالیت فرهنگی در تیم‌های ملی، صرف حضور روان‌شناس یا ارائه برنامه‌های عمومی کافی نیست و به افرادی نیاز دارند که هم ورزش را بشناسند و هم آموزش تخصصی فرهنگی و تبلیغی دیده باشند.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی بیان کرد: این دوره با وجود برخی فراز و نشیب‌ها برگزار شد و حدود دو ماه و نیم ادامه داشت. کلاس‌ها در روزهای چهارشنبه، پنجشنبه و جمعه برگزار می‌شد و در نهایت اختتامیه دوره نیز در فدراسیون تکواندو برگزار شد.
تجربه‌ای که به «مربی فرهنگی» رسید
وی ادامه داد: تجربه برگزاری این دوره‌ها به تدریج نشان داد که عنوان و مأموریت این نیروها باید متناسب با فضای ورزش تعریف شود. از همین جا مفهوم «مربی فرهنگی» بیشتر مورد توجه قرار گرفت؛ فردی که در کنار شناخت مسائل فرهنگی و تربیتی، فضای ورزش و اقتضائات ارتباط با ورزشکار را نیز می‌شناسد.
مشاور فرهنگی رئیس کمیته ملی المپیک افزود: در ادامه، این تجربه در آستان قدس رضوی نیز مورد استفاده قرار گرفت و در جریان طرح تحول ورزش رضوی، دوره تربیت مربی فرهنگی با بازنگری محتوایی برگزار شد.
تجربه آستان قدس رضوی
وی اظهار داشت: در سال ۱۳۹۷، با توجه به نیازهای آستان قدس رضوی، محتوای دوره قبلی بازبینی شد و دوره جدید با عنوان «مربی فرهنگی» طراحی شد. حجم دوره نیز متناسب با نیازهای جدید به ۹۰ ساعت رسید.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی افزود: آستان قدس رضوی برای تعدادی از مربیان فرهنگی در سراسر کشور دوره برگزار کرد و از این ظرفیت در طرح تحول ورزش رضوی استفاده شد.
حرکت به سوی ورزش قهرمانی و پارالمپیک
وی با اشاره به مرحله بعدی این روند، گفت: در سال ۱۳۹۸ و پس از ورود به کمیته ملی پارالمپیک به عنوان مسئول فرهنگی، تعامل با وزارت ورزش و فدراسیون‌های مختلف آغاز شد و موضوع مربیان فرهنگی وارد مرحله جدیدی شد.
مشاور فرهنگی رئیس کمیته ملی المپیک ادامه داد: در جلسات مشترک با مسئولان فرهنگی وزارت ورزش، فدراسیون‌ها و مجموعه‌های مرتبط، درباره ضرورت حضور مربیان فرهنگی در اردوهای تیم‌های ملی بحث شد و در نهایت آیین‌نامه مربیان فرهنگی کمیته ملی پارالمپیک تدوین و به تصویب هیئت‌رئیسه این کمیته رسید.
وی خاطرنشان کرد: این مرحله را می‌توان نقطه‌ای مهم در مسیر تکامل مربیان فرهنگی دانست؛ زیرا فعالیتی که ابتدا با عنوان تربیت مبلغ ورزشی و در فضای آموزشی و حوزوی آغاز شده بود، به تدریج به یک نقش مشخص در ساختار ورزش قهرمانی تبدیل شد.
تأکید بر انتخاب افراد واجد شرایط
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی در بخش دیگری از سخنان خود به تفاوت رویکرد این طرح با برخی دوره‌های آموزشی اشاره کرد و گفت: مربی فرهنگی صرفاً با گذراندن چند ساعت آموزش شکل نمی‌گیرد.
وی افزود: در الگوی مورد استفاده در کمیته ملی پارالمپیک، ابتدا افراد دارای سابقه ورزشی و فرهنگی شناسایی شدند و سپس آموزش دیدند و وارد تیم‌های ملی شدند. عملکرد آنان نیز در میدان واقعی مورد ارزیابی قرار گرفت و نقاط ضعفشان با آموزش و حمایت برطرف شد.
وی تصریح کرد: ما از میان جمع قابل توجهی از افراد، تعداد محدودی را که شرایط لازم را داشتند انتخاب کردیم، آموزش دادیم و سپس در تیم‌های ملی به کار گرفتیم. این افراد به تدریج تجربه کسب کردند و خود را به عنوان مربی فرهنگی تثبیت کردند.
تفاوت «تربیت مربی فرهنگی» با آموزش اخلاق کاربردی
مشاور فرهنگی رئیس کمیته ملی المپیک با اشاره به دوره‌هایی که در مقطعی از سوی وزارت ورزش برگزار شد، اظهار داشت: در دوره‌ای وزارت ورزش نیز با عنوان مربی فرهنگی دوره‌هایی را برگزار کرد، اما مأموریت و ساختار آن با دوره‌هایی که ما دنبال می‌کردیم متفاوت بود.
وی افزود: آن دوره‌ها بیشتر با هدف آموزش اخلاق کاربردی و تربیت افرادی برای تدریس این مباحث در دوره‌های مربیگری ورزشی دنبال شد، در حالی که در طرح مربیان فرهنگی، هدف تربیت نیرو برای حضور عملی در اردوها و تیم‌های ملی بود.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی تأکید کرد: این تفاوت نشان می‌دهد که «مربی فرهنگی» در نگاه ما یک عنوان صرفاً آموزشی نبود، بلکه یک نقش عملیاتی بود که نیازمند انتخاب درست، آموزش تخصصی، تجربه میدانی، نظارت و استمرار فعالیت است.
از آموزش تا تجربه میدانی
وی گفت: تجربه چندساله این طرح نشان داد هر اندازه مربی فرهنگی در میدان واقعی ورزش حضور داشته باشد، شناخت او از مسائل ورزشکاران و توانایی‌اش برای برقراری ارتباط فرهنگی بیشتر می‌شود.
مشاور فرهنگی رئیس کمیته ملی المپیک افزود: بر همین اساس، دوره‌های مربیان فرهنگی در ادامه سطح‌بندی شد و درجات مختلف برای آن تعریف شد تا افرادی که تجربه عملی بیشتری دارند بتوانند به سطوح بالاتر برسند.
وی خاطرنشان کرد: در این مدل، ارتقای فرد صرفاً با گذراندن یک کلاس انجام نمی‌شد؛ بلکه تجربه حضور در تیم‌های ملی و عملکرد فرد نیز در نظر گرفته می‌شد.
یک تجربه چندساله برای پیوند حوزه و ورزش
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی در جمع‌بندی این مسیر گفت: آنچه از سال ۱۳۸۷ با عنوان تربیت مبلغ ورزشی در مجموعه‌های حوزوی آغاز شد، در طول سال‌ها مراحل مختلفی را پشت سر گذاشت و از تدوین سند و برگزاری دوره‌های آموزشی، به تربیت مربیان فرهنگی و حضور آنان در اردوهای تیم‌های ملی رسید.
وی افزود: هدف اصلی این مسیر، ایجاد پیوند میان دانش و تجربه فرهنگی و اقتضائات واقعی ورزش بود؛ به نحوی که مربی فرهنگی بتواند در کنار ورزشکار حضور داشته باشد، مسائل او را بشناسد و فعالیت فرهنگی را در متن زندگی ورزشی او دنبال کند.
نظر شما